Zabytkowe układy ruralistyczne

04.01.200709:33

Gmina Malechowo obejmuje rozległy teren o gęstej i zróżnicowanej sieci osadniczej. W części południowo-zachodniej dominuje osadnictwo rozproszone, dostosowane do trudnych warunków topograficznych i glebowych, występują tu obok samodzielnych gospodarstw zakładanych od końca XIX w. samodzielne folwarki, stanowiące do lat 90 tych XX w. części większych, wielozakładowych majątków. Folwarki te do końca II wojny światowej stanowiły wielkoobszarową własność prywatną, a po wojnie były we władaniu PGR.

W części północnej i południowo-zachodniej mniej licznie występuje osadnictwo rozproszone, a znacznie większe majątki gospodarowały na obszarach rolnych bezpośrednio położonych wokół wsi. Stosunkowo liczne są samodzielne wsie chłopskie.

Z pośród 44 miejscowości, 20 posiada zachowany i czytelny historycznie ukształtowany układ ruralistyczny. Jedyną wsią o zachowanym układzie owalnicowym z nawsiem są  Karwice. Nie mniej wartościowe są zachowane pełne ulicówki: Białęcino, Borkowo, Drzeńsko, Lejkowo, Paproty, Pękanino, Sulechowo. Z licznej grupy - majątków walory krajobrazowe zachowały: Bartolino, Kosierzewo, Kusice, Laski, Podgórki, Sulechówko.  Wartości krajobrazowe posiadają miejscowości usytuowane po obu stronach pradoliny rzeki Grabowej z dalekimi powiązaniami widokowymi: Gorzyca, Paprotki, Święcianowo, Białęcino, Zielenica, Lejkowo, Sulechówko, Sulechowo, Bartolino, Grabowo. Odmienne w charakterze, a równie atrakcyjne są układy rozproszone i osady zlokalizowane w krajobrazie zalesionych wzniesień: Zalesie, Nowy Żytnik, Białęcino, Włodzisław. We wszystkich wymienionych miejscowościach zachowano właściwe relacje pomiędzy zabudową a otoczeniem.